सांगली (सांगली टुडे वृत्तसेवा): घरातली कमावती व्यक्ती अचानक निघून गेली, आई किंवा वडिलांचे छत्र हरपले, अथवा गंभीर आजारपणामुळे घराचा डोलारा कोलमडला की सर्वात मोठा प्रश्न निर्माण होतो तो लहान मुलांच्या शिक्षणाचा आणि पालनपोषणाचा. अशा अत्यंत गरजू, अनाथ आणि अडचणीत सापडलेल्या मुलांसाठी राज्य शासनाची ‘क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना’ एक मोठा आर्थिक आधार ठरते. मात्र, आतापर्यंत या योजनेसाठी अर्ज करताना कागदपत्रे गोळा करणे आणि मंजुरीसाठी सरकारी कार्यालयांच्या पायऱ्या झिजवण्यातच पालकांचा मोठा वेळ जायचा.
आता हा सगळा त्रास थांबणार असून, या योजनेची संपूर्ण अर्ज प्रक्रिया ‘महाडीबीटी’ (MahaDBT) पोर्टलवरून ऑनलाइन सुरू करण्यात आली आहे. मंत्रालयात पार पडलेल्या उच्चस्तरीय आढावा बैठकीत महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी या महत्त्वाच्या निर्णयाची घोषणा केली.
प्रत्यक्ष कार्यालयात फेऱ्या मारण्याची कटकट संपली
आतापर्यंत बालसंगोपन योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी जिल्हा महिला व बालविकास कार्यालय तसेच स्थानिक बाल कल्याण समितीकडे (CWC) प्रत्यक्ष जाऊन फायली सादर कराव्या लागत होत्या. यात मंजुरी मिळायला अनेक महिने लटकून राहावे लागायचे.
नवीन बदलानुसार ही संपूर्ण पद्धत बदलली आहे:
- कागदपत्रांची संख्या घटवली: पूर्वी लागणाऱ्या अनेक किचकट कागदपत्रांची कटकट कमी करून केवळ प्राथमिक पुराव्यांवर काम होणार आहे.
- घरी बसून थेट नोंदणी: अर्ज करणे, त्याची पडताळणी आणि मंजुरी अशी संपूर्ण प्रक्रिया एकाच ऑनलाइन डॅशबोर्डवर आणली गेली आहे.
- पैशांची गळती बंद: मंजूर झालेले अनुदान कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय थेट लाभार्थ्यांच्या किंवा त्यांच्या पालकांच्या बँक खात्यात जमा (DBT) होईल.
- मोबाईलवरच समजणार स्टेटस: आपला अर्ज नेमका कुठे पोहोचला, मंजुरी मिळाली का नाही, हे अर्जदाराला स्वतःच्या मोबाईलवरच पाहता येणार आहे.
कोणाला आणि किती मिळते आर्थिक साहाय्य?
या योजनेचा मूळ हेतू असा आहे की, आई-वडिलांचे छत्र हरपले म्हणून मुलाला अनाथालयात न पाठवता त्याने आपल्याच नातेवाईकांकडे किंवा कुटुंबासारख्या सुरक्षित वातावरणात मोठे व्हावे.
- वयोगट: ० ते १८ वर्षे वयोगटातील मुलांसाठी ही मदत मिळते.
- दरमहा रक्कम: पूर्वी या योजनेत केवळ ₹१,१२५ इतकी तुटपुंजी रक्कम मिळायची; मात्र शासनाने वाढ करून आता ती प्रति बालक दरमहा ₹२,५०० इतकी केली आहे.
- लाभार्थी संख्या: सध्या राज्यात सुमारे २ लाख ८ हजार मुले या योजनेचा नियमित लाभ घेत आहेत.
बालसंगोपन योजना: एका नजरेत संपूर्ण माहिती
| महत्त्वाचा मुद्दा | अधिकृत तपशील |
| योजनेचे नाव | क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना |
| संबंधित विभाग | महिला व बालविकास विभाग, महाराष्ट्र शासन |
| पात्र बालकांचे वय | ० ते १८ वर्षे |
| दरमहा मिळणारी मदत | ₹२,५०० प्रति बालक (थेट बँक खात्यात) |
| सध्याचे लाभार्थी | राज्यभरात २ लाख ८ हजार मुले |
| अर्ज कसा करायचा? | १००% ऑनलाइन (MahaDBT पोर्टलवरून) |
| अधिकृत संकेतस्थळ | mahadbt2.maharashtra.gov.in |
कोणती मुले या योजनेसाठी पात्र ठरतात?
केवळ अनाथ मुलेच नाही, तर कौटुंबिक अडचणीत अडकलेल्या पुढील बालकांना या योजनेचा लाभ मिळतो:
- अनाथ मुले: ज्यांचे आई आणि वडील दोघांचेही निधन झाले आहे.
- एका पालकाचे छत्र हरपलेली मुले: आई किंवा वडिलांपैकी एकाचा मृत्यू झाला असून दुसरा पालक मुलाचा सांभाळ करण्यास आर्थिकदृष्ट्या असमर्थ आहे.
- गंभीर आजारी पालकांची मुले: कर्करोग, क्षयरोग किंवा अर्धांगवायूमुळे पालक कमावू शकत नसतील, तर अशी मुले.
- दीर्घकाळ कारागृहात असलेले पालक: ज्यांचे पालक कायदेशीर कारणाने तुरुंगात शिक्षा भोगत आहेत.
- निराधार महिलांची मुले: पती सोडून गेलेल्या, घटस्फोटित किंवा हलाखीच्या परिस्थितीत जगणाऱ्या महिलांची मुले.
- दिव्यांग मुले: विशेष काळजीची गरज असणारी दिव्यांग बालके.
अर्ज करताना कोणती कागदपत्रे सोबत ठेवावी लागतील?
- बालकाचा जन्म दाखला किंवा वयाचा अधिकृत पुरावा.
- पालकांचे / सांभाळ करणाऱ्या व्यक्तीचे ओळखपत्र व रेशन कार्ड.
- आई-वडिलांचा मृत्यू दाखला (लागू असल्यास).
- पालकांच्या गंभीर आजारपणाचा किंवा कारावासाचा अधिकृत दाखला (लागू असल्यास).
- कुटुंबाचा उत्पन्नाचा दाखला किंवा दारिद्र्यरेषेखालील (BPL) पुरावा.
- राष्ट्रीयकृत बँकेचे पासबुक (बँक खात्याला ओळख क्रमांक लिंक असणे आवश्यक).
MahaDBT वरून अर्ज कसा करावा?
- सर्वप्रथम शासनाच्या अधिकृत mahadbt2.maharashtra.gov.in या पोर्टलवर जा.
- नवीन अर्जदारांनी स्वतःचे लॉगिन खाते (Registration) तयार करा.
- महिला व बालविकास विभागाच्या पर्यायामध्ये ‘क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना’ निवडा.
- बालकाची वैयक्तिक माहिती आणि सांभाळ करणाऱ्या पालकांचा बँक तपशील अचूक भरा.
- विचारलेली कागदपत्रे मोबाईल किंवा कम्प्युटरवरून स्कॅन करून अपलोड करा आणि अर्ज सबमिट करा.
- अर्ज सबमिट झाल्यावर मिळणारा अर्ज क्रमांक (Application ID) जपून ठेवा, ज्याद्वारे तुम्ही घरबसल्या अर्जाची प्रगती तपासू शकता.
📢 बालसंगोपन योजनेसह महाराष्ट्रातील ईतर शासकीय योजना, नवीन शासन निर्णय (GR), आणि राज्यातील महत्त्वाच्या घडामोडींसाठी Sangli Today ला Google वर प्राधान्य असलेले स्रोत म्हणून जोडा.👇
More Read
