Diwali 2026 Gold Buying Tips: महाराष्ट्रात साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक मानला जाणारा अत्यंत पवित्र सण म्हणजे बलिप्रतिपदा म्हणजेच ‘दिवाळी पाडवा’. यंदाच्या २०२६ च्या कॅलेंडरनुसार रविवार, ८ नोव्हेंबर रोजी लक्ष्मीपूजन झाल्यावर मंगळवार, १० नोव्हेंबर २०२६ रोजी बलिप्रतिपदा (दिवाळी पाडवा) उत्साहात साजरा होत आहे.
पाडव्याच्या दिवशी पत्नीने पतीला ओवाळल्यानंतर पतीने तिला सोन्याचा दागिना भेट देण्याची परंपरा महाराष्ट्रात पिढ्यानपिढ्या चालत आली आहे. या दिवशी सोन्याचे नाणे किंवा एखादा छोटा दागिना खरेदी करणे सुख-समृद्धीचे प्रतीक मानले जाते.
मात्र, सणासुदीच्या दिवसांत सराफ बाजारातील प्रचंड गर्दी आणि सोन्याच्या भावातील चढ-उतार यांचा गैरफायदा काही वेळा घेतला जातो. केवळ “दागिना छान दिसतोय” किंवा “दुकानात मोठी सूट मिळते आहे” म्हणून घाईत निर्णय घेतल्यास तुमचे हजारो रुपयांचे नुकसान होऊ शकते. म्हणूनच, यंदा पाडव्याच्या मुहूर्तावर प्रत्यक्ष दुकानात दागिना खरेदी करताना खालील ५ अत्यंत महत्त्वाच्या गोष्टी प्रत्येकाने जागेवरच तपासून पाहायला हव्यात:
१. दागिन्यावरील BIS हॉलमार्क आणि HUID नंबर तपासा
केंद्र सरकारच्या नियमांनुसार प्रत्येक सोन्याच्या दागिन्यावर दोन गोष्टी लेझरने कोरलेल्या असणे बंधनकारक आहे:
- BIS चा अधिकृत त्रिकोणी लोगो (Hallmark)
- ६ अंकी (अंक आणि अक्षरे असलेला) HUID कोड (Hallmark Unique Identification)
महत्त्वाची टीप: तुम्ही दुकानात बसल्या जागी तुमच्या मोबाईलमधील ‘BIS Care App’ उघडून त्यामध्ये दागिन्यावरील ६ अंकी HUID कोड टाकू शकता. ॲपमध्ये तो दागिना कोणत्या मान्यताप्राप्त केंद्रात तपासला, कधी हॉलमार्क झाला आणि त्याची अधिकृत शुद्धता किती आहे, याचा संपूर्ण तपशील तुमच्या समोर येईल.
२. सोन्याची शुद्धता (Purity) आणि कॅरेट
सोन्याची खरी किंमत त्याच्या शुद्धतेवर म्हणजेच कॅरेटवर ठरते. दागिन्यावर नेहमी फाइननेस नंबर (Fineness Number) कोरलेला असतो, तो बारकाईने पाहा:
- २४ कॅरेट (शुद्ध सोने): यावर ‘999’ लिहिलेले असते. हे सोने मऊ असल्यामुळे याचे दागिने बनत नाहीत; पाडव्याला सोन्याची नाणी किंवा वेढणी घेण्यासाठी हा पर्याय वापरला जातो.
- २२ कॅरेट (दागिन्यांसाठी सर्वात लोकप्रिय): यावर ‘916’ लिहिलेले असते. मंगळसूत्र, अंगठ्या, पाटल्या किंवा बांगड्या यांसारखे टिकाऊ दागिने ९१.६% शुद्धतेच्या २२ कॅरेट सोन्यात बनतात.
- १८ कॅरेट (खडे आणि मॉडर्न ज्वेलरी): यावर ‘750’ लिहिलेले असते. यात ७५% सोने असून बारीक खडे (CZ / डायमंड्स) घट्ट बसवण्यासाठी हे वापरले जाते.
३. पक्के जीएसटी बिल (Invoice) घेण्यास विसरू नका
काहीवेळा “जीएसटी वाचवा, कच्च्या पावतीवर बिल घ्या” असा मोह दाखवला जातो; पण ही सर्वात मोठी चूक ठरू शकते. पक्के बिल असल्याशिवाय भविष्यात तो दागिना बदलताना, विकताना किंवा त्यावर कर्ज घेताना अडचण येऊ शकते.
हातात आलेल्या पक्क्या बिलात खालील गोष्टी स्वतंत्रपणे नोंदवल्या आहेत का, ते जागेवरच तपासा:
- दागिन्याचे एकूण वजन (Gross Weight) आणि सोन्याचे निव्वळ वजन (Net Weight – खड्यांचे वजन वजा करून)
- सोन्याचा कॅरेट आणि ६ अंकी HUID क्रमांक
- सोन्याची मूळ किंमत आणि घडणावळ (Making Charges)
- लागू कर (GST): सोन्याची किंमत, मेकिंग चार्जेस आणि त्यावर लागणारा GST यांचा वेगळा हिशोब बिलात स्पष्ट दिसणे गरजेचे असते.
४. शुद्धतेबाबत शंका असल्यास अवघ्या ₹२०० मध्ये करू शकता लॅब तपासणी
सोन्याचे दागिने खरेदी करताना किंवा घरी आणल्यानंतर दागिन्याच्या शुद्धतेबाबत जराही शंका वाटल्यास घाबरून जाण्याचे कारण नाही. देशभरातील कोणत्याही BIS मान्यताप्राप्त ॲसेइंग अँड हॉलमार्किंग सेंटरमध्ये (A&HC Lab) जाऊन कोणताही सामान्य नागरिक अवघ्या २०० रुपयात आपल्या दागिन्याची अधिकृत चाचणी करून घेऊ शकतो. नियमांनुसार, जर सोन्याची शुद्धता बिलावर दिलेल्या दाव्यापेक्षा कमी आढळली, तर ग्राहकाला पूर्ण नुकसानभरपाई देणे सराफाला कायदेशीररीत्या बंधनकारक असते.
५. केवळ ‘मेकिंग चार्जवरील सूट’ पाहून भुलू नका
सणासुदीला ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी “मेकिंग चार्जवर ५०% सूट” किंवा “घडणावळ पूर्ण मोफत” अशा मोठ्या जाहिराती लावल्या जातात. पण काही ठिकाणी मेकिंग चार्ज कमी दाखवून सोन्याचा प्रति ग्रॅम दर बाजारातील प्रत्यक्ष भावापेक्षा ५०० ते १,००० रुपयांनी जास्त लावला जाण्याची शक्यता असते.
त्यामुळे अशा सवलतींना भुलण्यापूर्वी:
- त्या दिवशीचा सोन्याचा अधिकृत २२K किंवा २४K चा प्रति ग्रॅम दर किती आहे ते तपासा.
- दागिन्याचे निव्वळ वजन आणि त्यावर लागलेले एकूण मेकिंग चार्जेस व कर जोडून अंतिम बिलाची रक्कम (Final Bill Amount) किती होते, याची इतर पेढ्यांशी तुलना करा. अंतिम बिल पाहिले की सूट खरी आहे की केवळ देखावा, हे लगेच लक्षात येईल.
दिवाळी पाडवा हा नात्यांचा गोडवा आणि आनंदाचा सण आहे. या शुभ मुहूर्तावर घेतलेले सोने हे तुमच्या घराची आणि संसाराची कायमची पुंजी ठरते. त्यामुळे केवळ दागिन्याचे डिझाईन किंवा दुकानाची चमकधमक न पाहता हॉलमार्क, HUID, अचूक कॅरेट, पक्के बिल आणि मेकिंग चार्जेसची पारदर्शकता या पाच गोष्टींची जागेवरच पडताळणी करा, जेणेकरून सणाचा आनंद द्विगुणित होईल आणि पैशांचे १००% चीज होईल!
अस्वीकरण (Disclaimer): लेखात दिलेली माहिती ग्राहकांच्या आर्थिक सुरक्षेसाठी आणि अधिकृत मानकांनुसार मार्गदर्शक म्हणून दिली आहे. सोन्याचे दर स्थानिक सराफ बाजार आणि पेढीनुसार बदलू शकतात. खरेदी करताना आपल्या स्थानिक अधिकृत सराफाकडून अंतिम दराची खात्री करून घ्या.
More Read
