जुने व्यवहार होणार नियमित! ५ किंवा १० गुंठे प्लॉट खरेदी करताय? आधी महाराष्ट्राचा नवा ‘तुकडेबंदी कायदा’ समजून घ्या; कलम 8B मध्येही मोठी सूट

Sangli Today Desk
By
Sangli Today Desk
सांगली टुडे डेस्क ही SangliToday.com या डिजिटल न्यूज पोर्टलची अधिकृत संपादकीय टीम आहे. आमच्या टीममध्ये पत्रकारिता आणि डिजिटल मीडिया क्षेत्रातील १० वर्षांहून अधिक अनुभव असलेले संपादक...
- News Desk
५, १० किंवा १५ गुंठ्यांचा प्लॉट खरेदी करण्यापूर्वी तुकडेबंदी कायद्यातील नवे नियम नक्की जाणून घ्या! (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

सांगली (सांगली टुडे वृत्तसेवा): राज्यात ५ गुंठे, १० गुंठे किंवा १५ गुंठ्यांचा प्लॉट खरेदी करताना अनेक नागरिकांना ‘तुकडेबंदी कायद्या’बाबत स्पष्ट माहिती नसल्याने भविष्यात कायदेशीर आणि महसुली अडचणींचा सामना करावा लागतो. शेतीच्या जमिनीचे लहान आणि आर्थिकदृष्ट्या अकार्यक्षम तुकडे पडू नयेत यासाठी राज्यात ‘महाराष्ट्र तुकडेबंदी व एकत्रीकरण कायदा, १९४७’ लागू आहे. मात्र, जमिनीचे क्षेत्रफळ कमी आहे म्हणून प्रत्येक व्यवहार बेकायदेशीरच ठरतो असे नाही; संबंधित जमिनीचे स्थान, वर्गवारी आणि २०२५ मधील नव्या सुधारणा समजून घेतल्यास व्यवहार पूर्णपणे सुरक्षित करता येतो.

कायद्यानुसार प्रत्येक स्थानिक क्षेत्रातील जिरायत आणि बागायत जमिनीसाठी शासनाने किमान ‘प्रमाणभूत क्षेत्र’ (Standard Area) निश्चित केले आहे. उदाहरणार्थ, राज्यातील अनेक ग्रामीण भागांत जिरायत जमिनीसाठी २० आर (सुमारे १९.७७ गुंठे) आणि बागायत जमिनीसाठी १० आर (सुमारे ९.८८ गुंठे) इतके प्रमाणभूत क्षेत्र असते. या किमान क्षेत्रापेक्षा कमी आकाराच्या जमिनीची नोंद तलाठी दप्तरी म्हणजेच ७/१२ उताऱ्यावर ‘तुकडा’ (Fragment) म्हणून केली जाते. कायद्याच्या कलम ७ आणि ८ नुसार अशा तुकड्याची खुल्या बाजारात विक्री करण्यास किंवा नवीन तुकडा पाडण्यास निर्बंध असतात.

हेही वाचा: विकासकामांच्या मंजुरीच्या डेडलाईनमुळे सांगली जिल्हा परिषदेची २६ नोव्हेंबरची सभा लांबणीवर; पाच महिन्यांच्या प्रतीक्षेनंतर ३ डिसेंबरला होणार बैठक.

तुकडेबंदी कायदा २०२५ मधील महत्त्वाच्या सुधारणा

राज्यातील नागरिकांना दिलासा देण्यासाठी राज्य शासनाने ‘महाराष्ट्र तुकडेबंदी (सुधारणा) अधिनियम, २०२५’ लागू केला असून, ३१ डिसेंबर २०२५ रोजी राजपत्रात प्रसिद्ध झालेल्या या कायद्यानुसार दोन मोठे बदल करण्यात आले आहेत. पहिल्या बदलानुसार कलम 8B मध्ये सुधारणा करून महानगरपालिका, नगरपरिषद, नगरपंचायत, विशेष नियोजन प्राधिकरण किंवा प्रादेशिक आराखड्यात (Regional Plan) अकृषिक वापरासाठी निश्चित केलेल्या क्षेत्रांतील जमिनींना कलम ७, ८ आणि 8AA च्या निर्बंधांतून सूट देण्यात आली आहे.

दुसऱ्या महत्त्वाच्या सुधारणेनुसार, १५ नोव्हेंबर १९६५ ते १५ ऑक्टोबर २०२४ या कालावधीत झालेल्या पात्र तुकडा व्यवहारांना कलम 9(4) अंतर्गत ‘मानीव नियमित’ (Deemed Regularised) मानण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. विशेष म्हणजे, या पात्र व्यवहारांच्या नियमितीकरणासाठी कोणतेही नियमितीकरण अधिमूल्य (Premium) आकारले जाणार नसल्याने लाखो प्लॉटधारकांना मोठा आर्थिक दिलासा मिळाला आहे.

हेही वाचा: राज्यातील मुलींना मिळणार १ लाख १ हजार रुपये; आता ‘महाडीबीटी २.०’ पोर्टलवरून घरबसल्या करता येणार ऑनलाइन अर्ज, जाणून घ्या नवे नियम.

जुने व्यवहार नियमित करण्याची प्रक्रिया आणि आवश्यक कागदपत्रे

१५ नोव्हेंबर १९६५ ते १५ ऑक्टोबर २०२४ दरम्यान अकृषिक वापरासाठी किंवा निर्धारित नागरी क्षेत्रात झालेले नोंदणीकृत व्यवहार नियमित करण्यासाठी संबंधित तहसील कार्यालय किंवा तलाठ्यांकडे अर्ज करावा लागतो. यासाठी नोंदणीकृत खरेदीखताची प्रत, इंडेक्स-२ (Index II), चालू व जुना ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, जमिनीचा मोजणी नकाशा, जुने फेरफार उतारे आणि लागू असल्यास एनए (NA) किंवा लेआउटचे पुरावे सादर करावे लागतात. कागदपत्रांची पडताळणी आणि आवश्यकतेनुसार स्थळ पाहणी पूर्ण झाल्यानंतर फेरफार मंजूर होऊन ७/१२ उताऱ्यावर खरेदीदाराचे नाव कायदेशीररीत्या नोंदवले जाते.

प्लॉट खरेदी करण्यापूर्वी काय काळजी घ्यावी?

केवळ खरेदीखत नोंदणीकृत झाले किंवा तुकडेबंदीच्या नियमांत सूट मिळाली म्हणजे संबंधित प्लॉटला आपोआप एनए (NA) किंवा बांधकाम परवानगी मिळते असा गैरसमज नागरिकांनी ठेवू नये. कोणताही छोटा प्लॉट खरेदी करण्यापूर्वी ७/१२ उताऱ्यावरील ‘तुकडा’ शेरा, संबंधित जमीन ग्रामपंचायत की नगरपालिका हद्दीत आहे, विकास आराखड्यातील झोनिंग (Zoning), रस्ता रुंदीकरण आरक्षण आणि मालकी हक्काचा इतिहास (Title Search) तपासून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

हेही वाचा: दुष्काळी मदत आणि कृषी योजनांसाठी २५ नोव्हेंबरपूर्वी ‘फार्मर आयडी’ व ई-केवायसी पूर्ण करा; आवश्यक कागदपत्रे व शासनाचे महत्त्वाचे आवाहन.

📢 महाराष्ट्रातील नवीन सरकारी योजना, शासन निर्णय (GR), हवामान अंदाज, शेतमाल बाजारभाव आणि राज्यातील महत्त्वाच्या घडामोडींसाठी Sangli Today ला Google वर प्राधान्य असलेले स्रोत म्हणून जोडा.👇

Share This Article
Follow:
सांगली टुडे डेस्क ही SangliToday.com या डिजिटल न्यूज पोर्टलची अधिकृत संपादकीय टीम आहे. आमच्या टीममध्ये पत्रकारिता आणि डिजिटल मीडिया क्षेत्रातील १० वर्षांहून अधिक अनुभव असलेले संपादक आणि वार्ताहर कार्यरत आहेत. आम्ही सांगली जिल्ह्यातील ताज्या मराठी बातम्या अचूक, पडताळलेल्या आणि जबाबदार पद्धतीने नागरिकांपर्यंत पोहोचवण्यास कटिबद्ध आहोत.Sangli Today वर सांगली, मिरज, तासगाव, वाळवा, जत, खानापूर (विटा), पलूस, शिराळा, कवठेमहांकाळ, कडेगाव आणि आटपाडी या तालुक्यांमधील राजकारण, प्रशासन, गुन्हे, शेती, हवामान, शिक्षण, आरोग्य आणि नागरिक प्रश्नांवरील स्थानिक बातम्या प्रकाशित केल्या जातात.प्रत्येक बातमी अधिकृत स्रोत, स्थानिक प्रशासन आणि प्रत्यक्ष घटनास्थळावरील माहितीनुसार Multi-level Fact-Checking प्रक्रियेतून पडताळूनच प्रकाशित केली जाते. सांगली जिल्ह्यावर केंद्रित Hyper-local reporting करून नागरिकांसाठी महत्त्वाच्या घटनांचे विश्वासार्ह वार्तांकन करणे हेच आमचे प्रमुख ध्येय आहे.Published by Sangli Today Desk – Local News Coverage from Sangli Districtसंपर्क आणि पारदर्शकता: संपादकीय कार्यालय: 3B, MIDC Kupwad Rd, Vidyanagar, Vishrambag, Sangli, Sangli Miraj Kupwad, Maharashtra 416416 ईमेल: hellosanglitoday@gmail.com
चॅनेल फॉलो करा